Kinh doanh không chỉ để làm giàu

Người phụ nữ xinh đẹp có đôi bàn tay tài hoa của một nghệ nhân đúc đồng nổi danh Hà Nội nói với tôi như vậy trong một chiều chớm nắng thu vàng, bên chiếc đỉnh đồng “nhị thập bát tú” chị vừa hoàn thiện chuẩn bị chuyển vào một ngôi chùa lớn ở TP HCM.  Lưu giữ nghề truyền thống một cách thầm lặng, kiên nhẫn nhưng không kém phần đam mê, chị đang theo đuổi một dự án lớn: “Đúc 1000 Rồng Thời Lý làm quà lưu niệm chào mừng Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội”. Chị là nghệ nhân Lê Diệu  Hương - Giám đốc Công ty CP Mỹ Nghệ Đông Sơn.

Khởi nghiệp từ ước mơ thời thơ ấu

 

Sinh năm 1977, ký ức tuổi thơ của Lê Diệu Hương là những buổi trưa hè oi ả loanh quanh bên chân ông ngoại xem ông hoàn thiện các sản phẩm đồng. Những chiếc chuông, đỉnh, tượng, hoành phi, câu đối, tranh chạm khảm tam khí đã đi vào giấc ngủ của cô bé làng nghề đúc đồng nổi danh Hà Nội, để rồi 12 tuổi chị đã có thể tự tay vẽ mẫu và 15 tuổi trở thành một trong những nghệ nhân “nhí” của làng nghề có thể sáng tác mẫu cho thợ sản xuất các sản phẩm đồng. Bây giờ nhớ lại tuổi thơ Hương kể rằng chị thích vẽ và say mê những nét họa tiết, hình khối trên đồ đồng “Nó cũng như máu thịt mình vậy, mình đã lớn lên trong tiếng đục chạm, trong ánh vàng say mê của những bụi đồng và rất nhiều câu chuyện kỳ bí về nghề cổ truyền xa xưa của dòng họ, của làng nghề”. 22 tuổi, Hương trở thành chuyên  gia thiết kế các mẫu mã sản phẩm đúc đồng mới. Tôn vinh giá trị truyền thống, kế thừa nhưng mang tính sáng tạo cao, các mẫu của Hương được cải tiến phong phú, tinh tế phù hợp với từng môi trường sử dụng. Tên tuổi nghệ nhân Lê Diệu Hương đã bắt đầu hình thành từ đó.

Năm 2000, từ xưởng sản xuất truyền thống của gia đình, Hương được bố mẹ, bạn bè khích lệ “ra ở riêng”. Và một cơ sở sản xuất đồ đồng mang tên cô được hình thành ngay sát với bờ sông Hồng lộng gió. Lại miệt mài với nghề, say mê sáng tạo và cống hiến. Nghề đồng vốn là nghề nặng nhọc, vất vả, bây giờ nhớ lại Hương cũng không thể nhớ mình đã vượt qua những khó khăn ban đầu thế nào. Chị bảo, chỉ biết lao vào làm thôi,  vất vả thật nhưng bù đắp lại là các giải thưởng danh giá liên tiếp đến với Lê Diệu Hương. Hai lần chị được trao tặng giải thưởng Ngôi sao Việt Nam, giải thưởng tinh hoa Việt Nam, nghệ nhân đôi bàn tay vàng với các sản phẩm đúc đồng tinh xảo, độc đáo.

 

Kinh doanh không chỉ để... làm giàu

Bây giờ xưởng sản xuất mang tên Lê Diệu Hương không chỉ là một cơ sở làng nghề nữa mà đã được chuyển đổi thành công ty cổ phần mang tên Đông Sơn. Lê Diệu Hương tâm sự, lập công ty không phải để kinh doanh làm giàu là chính mà chị thực sự muốn lưu giữ lại nghề truyền thống của gia đình, của làng Ngũ Xã mà chị yêu quý, “Nghề đúc đồng có đặc thù không giống nghề khác là mình phải trực tiếp truyền nghề cho thợ, một người thợ phải mất từ 3 - 5 năm học việc thì làm được từ khâu đầu tiên cho đến khâu cuối cùng và khi họ đã làm được như vậy thì lại không ai thay thế được. Nghề này không phổ cập, khi mình đào tạo ra một thợ giỏi mà phải giữ được thợ, gắn bó với họ như gia đình. Mở công ty cũng là để quy tụ những thợ giỏi, giữ chân những người thợ giỏi mình đã đào tạo được để họ cùng mình duy trì, phát triển tiếp nghề một cách chuyên nghiệp”, Lê Diệu Hương tâm sự.

 Mở công ty rồi, ngoài việc lo truyền nghề chị lại tất tả ngược xuôi lo đầu ra cho sản phẩm.  Công ty CP Mỹ Nghệ Đông Sơn của chị ngoài sản xuất các sản phẩm đồng còn có một đặc thù là chuyên đúc tượng, chuông, đỉnh và các sản phẩm tín ngưỡng, nhiều sản phẩm được khách hàng đặt để xuất khẩu ra nước ngoài. Nhiều pho tượng do chị đúc đang đặt tại chùa Hương (Hà Tây cũ), đền Thái Vi (Ninh Bình) và các chùa lớn trong cả nước là minh chứng cho tài năng của một nữ nghệ nhân trẻ tuổi. Lê Diệu Hương bảo “làm chùa, tô tượng, đúc chuông” là việc thiện và mình phải có cơ duyên mới được làm vì thế chị càng thấy yêu nghề của mình hơn, bởi nếu không còn nghề đúc đồng truyền thống từ xa xưa thì nền văn hóa tín ngưỡng của dân tộc cũng sẽ mất mát đi nhiều lắm.

Cũng bởi tâm huyết với nghề, chị đã nung nấu ý tưởng đúc 1000 Rồng thời Lý làm quà tặng lưu niệm nhân dịp Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội. Không chỉ là một món quà đầy ý nghĩa, ghi lại dấu ấn của việc đổi tên thành Đại La thành Thăng Long và quảng bá hình ảnh rồng Thời Lý - con rồng đầu tiên mang đặc trưng rõ nét rồng Việt Nam- của một thời đại thanh bình. Nghệ nhân Lê Diệu Hương cho biết sau khi hoàn thiện, một số sản phẩm rồng sẽ được đem ra đấu giá qua cầu truyền hình trực tiếp để gây quỹ từ thiện ủng hộ người nghèo và các hoạt động xã hội khác....

Đưa làng nghề truyền thống vươn xa

Dự án đúc “1000 Rồng thời Lý” vừa được UBND thành phố chấp thuận đưa vào chương trình kỷ niệm 1000 năm Thăng Long cũng là lúc Lê Diệu Hương tất bật cho những dự án mới với mong muốn mở rộng xưởng để tạo thêm công ăn việc làm cho người lao động, nhất là những người có hoàn cảnh đặc biệt. Chị tâm sự rằng nghề đồng vất vả, cần sự kiên trì nhưng lại rất hợp với những người khuyết tật hoặc có hoàn cảnh đặc biệt. “Những người như vậy sẽ rất yêu nghề vì vậy tôi muốn truyền nghề cho họ”, Lê Diệu Hương chân thành nói  và rằng chị tin nghề đúc đồng truyền thống sẽ có sự ủng hộ để tiếp tục vươn xa. Tôi cũng tin như chị bởi những làng nghề truyền thống ở đất nước mình vẫn đang phát triển mạnh mẽ, một phần nào đó là nhờ những tấm lòng nhiệt huyết như chị, nghệ nhân, doanh nhân trẻ của Công ty CP Mỹ Nghệ Đông Sơn.

Thiên Bình